Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Հոգեբանի մոտ

Կակազող մարդկանց նկատմամբ հոկտեմբերի 22-ին աշխարհն ավելի զգայուն է դառնում. Արմենուհի Ավագյան

Կակազող մարդկանց նկատմամբ հոկտեմբերի 22-ին աշխարհն ավելի զգայուն է դառնում. Արմենուհի Ավագյան

Հոկտեմբերի 22-ին նշվում է կակազող մարդկանց խնդիրներին ուղղված միջազգային օրը: Կակազող մարդկանց միջազգային ասոցիացիան, որը գործում է 1995 թվականից, տարվա մեջ հենց այս օրն է նախաձեռնում մի շարք միջոցառումներ՝ փորձելով հանրության ուշադրությունը կենտրոնացնել խոսքի այս տեսակ խանգարում ունեցողների խնդիրների վրա:

 

Մեզ հետ զրույցում այդ խնդիրներին անդրադարձավ Խ.Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի հատուկ կրթության ֆակուլտետի դեկան Արմենուհի Ավագյանը:

–   Ի՞նչ բնութագրություն ունի կակազությունը որպես խանգարում, և եթե հանդիպում է հարազատներից որևէ մեկի մոտ, ի՞նչ աստիճան անհանգստացնող է:

–   Կակազությունը արտաբերական ապարատի ջղաձգային խանգարումներով պայմանավորված՝ խոսքի տեմպի և ռիթմի խանգարումն է: Այն կարող է առաջանալ ամենառիսկային տարիք համարվող՝ 2-5 տարեկան երեխաների մոտ: Չնայած տարածված կարծիքին, թե տարիքի հետ անցնում է, նման խանգարում նկատելու դեպքում անմիջապես հարկավոր է դիմել մասնագետի: Բավարար չափով իրազեկվածության, ժամանակին համապատասխան գործողությունների դիմելու դեպքում  հնարավոր է արդյունավետորեն կանխարգելել, իսկ անհրաժեշտության դեպքում՝ հաղթահարել կակազությունը:

–   Որո՞նք են կակազության առաջացման հիմնական պատճառները:

–   Կակազությունն առաջանում է նախատրամադրող գործոնների և առաջացնող  պատճառների միասնական ազդեցությամբ: Նախատրամադրող գործոններ են, օրինակ, ծնողների` նյարդային հիվանդությունների հանդեպ հակվածությունը, ժառանգականության գործոնը, երեխայի նյարդաախտաբանական առանձնահատկությունները, խոսքի ուշանալը, շուտ խոսելը: Նպաստող գործոններից է, օրինակ, ընտանիքում երկլեզվությունը, երեխայի ձախլիկության ճնշումը, առհասարակ՝ առաջատար ձեռքը փոխելը: Պատճառ կարող են դառնալ հոգեկան ապրումները, սթրեսները:

–   Կակազության տարածվածության ի՞նչ իրավիճակ եք տեսնում այսօր՝ Ձեր մասնագիտական պրակտիկայից ելնելով:

–   Տիրապետում եմ կակազության շտկման նոր մեթոդի, որի պատճառով կակազող մարդկանց հետ շփումը մեծ է: Սակայն միայն այդ փաստով առաջնորդվել ու ասել, որ կակազությունը տարածված է, ճիշտ չի լինի: Այնուամենայնիվ, խոսքային խանգարումների աճ նկատվում է, և դա բացատրվում է նրանով, որ ընդհանուր առմամբ մեր կյանքն այսօր ավելի նյարդային է: Արդեն ապացուցված է նաև այն փաստը, որ նյարդային բնույթի խագարումները, մասնավորապես՝ կակազությունը, տղաների մոտ չորս անգամ ավելի հաճախ  են հանդիպում, քան աղջիկների՝ պայմանավորված տղամարդկանց ավելի խոցելի նյարդային համակարգով:

–   Նոր մեթոդի մասին խոսեցիք. այսօր աշխարհում կակազության շտկման ի՞նչ  նոր տեխնոլոգիաներ կան:

–   Կակազության շտկմամբ մարդկությունը հետաքրքրված է եղել շատ հին ժամանակներից՝ դեռևս մեր թվարկությունից առաջ. այդ մասին տեղեկություններ կան Հիպոկրատի, Արիստոտելի աշխատություններում: Հայտնի փիլիսոփաներից Դեմոսֆենն ինքը կակազող է եղել, ով հետագայում հռետոր է դարձել: Եղավ մի ժամանակահատված, երբ կարծիք տարածվեց, թե կակազությունը չի բուժվում, իսկ հաղթահարումն էլ ժամանակավոր է: Այսօր աշխարհում կակազության բուժման մի շարք արդյունավետ մեթոդներ կան: Ուզում եմ մասնավորապես նշել պրոֆեսոր Հարությունյանի (Անդրոնովայի) մեթոդը, ով ճանաչված է ամբողջ աշխարհում: Ինձ բախտ է վիճակվել անցնել Անդրոնովայի կուրսն այն եզակի անգամ, երբ նա Հայաստանում էր:

–   Ո՞րն է այդ մեթոդի էությունը:

–   Ինչպես նշեցի, կակազության դեպքում խոսքի տեմպն ու ռիթմն են խանգարվում, այս մեթոդի հիմքում խոսքի տեմպի դանդաղեցումն է: Անդրոնովան որպես խոսքի սինքրոնիզացիայի միջոց օգտագործում է մարդու առաջատար ձեռքը, օրինակ, աջլիկների մոտ՝ աջը, այսինքն, խոսքը կապում է մատների որոշակի շարժումների հետ՝ թույլ չտալով նրան տեմպից և ռիթմից ընկնել: Անդրոնովայի մեթոդն ունի նաև ադապտացված տարբերակ երեխաների համար:

–   Ճի՞շտ է, որ կամային ուժեղ հատկանիշներ են պահանջվում խոսքի խանգարումը, մասնավորապես՝ կակազությունը հաղթահարելու համար: Մերիլին Մոնրոյի դեպքը հիշեցի. նրա հուշերից մեկում նկարագրված է, թե ինչպես է հաղթահարել կակազությունը՝ երկար ժամանակ հայելու առաջ բարձրաձայն կարդալով:

–   Իհարկե, շատ մեծ է ինքնուրույն աշխատանքի, տրամադրվածության դերը, որովհետև լոգոպետն ուղղություն է ցույց տալիս, թե ինչ է պետք անել այս կամ այն խնդրից ազատվելու համար, ուստի մեծ դեր ունի մոտիվացիան: Օրինակ՝ Անդրոնովան ասում է, որ կակազության դեպքում միայն կմկմոցները հաղթահարելը սխալ է. մարդը կակազում է ամբողջ էությամբ: Կակազողները ձեռք են բերում մի շարք հոգեբանական առանձնահատկություններ, մասնավորապես՝ վախ խոսքի հանդեպ, արատը թաքցնելու ձգտում: Անգամ նման համեմատություն կա, որ կակազող մարդն ապրում է մոտավորապես նույն հոգեվիճակը, ինչ սահմանը կեղծ անձնագրով հատող մարդը:

–   Կակազության բուժման ժամանակ հաճախ են հանդիպում նաև սնահավատական մեթոդներ, ի՞նչ կասեք այս մասին:

–   Այո՝ վախ չափել, մոմ թափել ու նման բաներ… Իմ պրակտիկայում շատ ծիծաղաշարժ դեպքեր են եղել:  Մի անգամ տաքսու վարորդը, իմանալով՝ լոգոպեդ եմ, ասաց. «Վա՜յ, Աստված Ձեզ ինձ մոտ ուղարկեց: Ինձ լոգոպեդ է պետք»: Հարցրեցի. «Ինչո՞վ կարող եմ օգտակար լինել»: Ասաց.  «Հարևանիս թոռը կակազում է, ուզում ենք իմանալ՝ արջի ճարպ որտեղի՞ց կարող ենք գտնել»: Պարզվեց՝ խորհուրդ են տվել քսել կոկորդին ու կակազելը կանցնի, և դրա համար լոգոպեդ էին փնտրում (ծիծաղում է-խմբ.): Լինում են նաև դեպքեր, երբ սնահավատական մեթոդներով «բուժումներից» կակազությունն ավելի է խորանում:

–   Լարված իրավիճակում, օրինակ, ուսանողների մոտ՝ քննության ժամանակ,  անսպասելիորեն կակազություն է նկատվում: Հնարավոր է նման դեպքերում այն խորանա ու խնդիր դառնա:

–   Նման դեպքերում մենք սովորաբար գործ ունենք ոչ թե կակազության, այլ կմկմոցների հետ: Ուսանողների դեպքում պատճառը հոգեբանական անհանգստությունն է, որը բերում է կմկմոցների և ժամանակավոր բնույթ է կրում: Ուսանողը գիտի առաջացման պատճառը, հետևաբար չի ֆիքսվում, չի անհանգստանում, և հաջորդ պահին արդեն ընկերոջ հետ խոսելիս կմկմոցը վերանում է:

–   Լոգոպետի աշխատանքի բավական հետաքրքիր հայտնի օրինակ կա հայտնի «Արքան խոսում է» ֆիլմում, որտեղ նա, կիրառելով մի շարք անսպասելի հնարքներ, լուծում է տալիս շատ լուրջ դեպքի: Կուզեի Ձեզնից լսել այս մասնագիտության առանձնահատկությունների մասին:  

–   Դու կարող ես շատ լավ մեթոդի տիրապետել, բայց կակազող մարդը քեզ հետ չաշխատի: Յուրաքանչյուրի հետ «իր լեզվով» պետք է խոսել: Կակազողները սովորաբար շատ ինքնամփոփ մարդիկ են և պրակտիկորեն որևէ մեկի հետ իրենց խնդրի մասին չեն խոսում: Շփումն այնպիսին պետք է լինի, որ նա անգամ իր ներաշխարհի հետ կապված գաղտնիքները կիսի քեզ հետ, այլապես կակազությունը հաղթահարել հնարավոր չէ: Անդրոնովայի մեթոդի մեջ բավական շատ հոգեբանական նրբություններ կան, որոնք ընդգրկված են լոգոպեդի աշխատանքում:

–   Ի՞նչ ցանկություն ունեք՝ օրվա հետ կապված:

–   Կակազող մարդկանց շրջապատողներին խորհուրդ կտամ ոչ խնդի՛րը մատնանշել, ո՛չ էլ՝ խղճալ և խնայել: Երբեմն վերջին տարբերակը շատ վիրավորական է ընկալվում: Պատկերացրեք՝ մարդն ինչ-որ բան է ուզում ասել, կմկմում է, շրջապատողներն իր փոխարեն որոշում են նախադասությունն ավարտել… Եթե շրջապատում կա կակազող, ապա նրա հանդեպ հարկավոր է պահպանել նույն վերաբերմունքը, ինչ ցանկացած մեկ ուրիշի նկատմամբ: Կակազող մարդկանց խորհուրդ եմ տալիս դիմել մասնագետի օգնության և հաղթահարել խնդիրը. փորձը ցույց է տալիս, որ երբևէ, կյանքի ոչ մի փուլում մարդը չի հաշտվում կակազության հետ:

Սկզբնաղբյուր. med-practic.com
Լուսանկարը. aravot.am
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

«Նրա գուշակությունները նույնությամբ կատարվեցին». Վանգային այցելած հայ հոգեբանի հուշերը
«Նրա գուշակությունները նույնությամբ կատարվեցին». Վանգային այցելած հայ հոգեբանի հուշերը

Բուլղարացի աշխարհահռչակ պայծառատես Վանգայի մասին նորանոր լեգենդներ են ի հայտ գալիս անգամ նրա մահվանից 18 տարի անց: Կանխագուշակ Վանգային գործունեության շուրջ 55 տարիների ընթացքում այցելել է ավելի քան...

Կանխատեսումներ
Լինել գիտակցված, չափավոր. հոգեբան Հրաչյա Ամիրյանը՝ վիրտուալ կյանքի մասին
Լինել գիտակցված, չափավոր. հոգեբան Հրաչյա Ամիրյանը՝ վիրտուալ կյանքի մասին

«Մեզ ամեն վայրկյան հազարավոր նոր հնարավորությունների կոչեր են արվում, սակայն հաջողության հասնելու երբևէ  այսքան պարզ ճանապարհ չի եղել, որքան մեզ տալիս է համացանցի աշխարհը: Ո՛չ մի դեպքում բաց մի՛թողեք այդ հնարավորությունը...

Գյուտարար երեխաները՝ Հայաստանում. ինչպես զարգացնել կարողությունները (Անդրանիկ Խաչիկյան, Ռուբեն Պողոսյան)
Գյուտարար երեխաները՝ Հայաստանում. ինչպես զարգացնել կարողությունները (Անդրանիկ Խաչիկյան, Ռուբեն Պողոսյան)

Գյուտերի հեղինակներ դարձած երեխաները հունվարի 17-ին ամբողջ աշխարհում հատուկ ուշադրության են արժանանում. այսօր նշվում է Մանկական գյուտերի օրը...

Երեխայի դաստիարակությունը և հոգեկան առողջությունը
«Մեզ չեն սովորեցնում շնորհակալության խորքային իմաստը». հոգեբան Իզաբելլա Ղազարյան
«Մեզ չեն սովորեցնում շնորհակալության խորքային իմաստը». հոգեբան Իզաբելլա Ղազարյան

Հունվարի 11-ին նշվում է «ամենաքաղաքավարի» տոներից մեկը՝ Շնորհակալության միջազգային օրը: Տոնի առթիվ՝ շնորհակալ լինելու մասին զրուցեցինք հոգեբան Իզաբելլա Ղազարյանի հետ...

«Դա այն ուղտն է, որը կարող է չոքել ամեն մեկի դռանը». մեր հյուրն է ՀՀ ԱՆ գլխավոր հոգեբույժ Սամվել Թորոսյանը
«Դա այն ուղտն է, որը կարող է չոքել ամեն մեկի դռանը». մեր հյուրն է ՀՀ ԱՆ գլխավոր հոգեբույժ Սամվել Թորոսյանը

Հոկտեմբերի 10-ը Հոգեկան առողջության համաշխարհային օրն է: Օրվա խորհրդի, Հայաստանում և աշխարհում ոլորտի խնդիրների մասին զրուցեցինք ՀՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր հոգեբույժ...

Բժիշկներ
ՀՈԳԵԲԱՆ ԱՐՇԱԿ ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ. Հանցագործ-տուժած. հոգեբանական ուղիները
ՀՈԳԵԲԱՆ ԱՐՇԱԿ ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ. Հանցագործ-տուժած. հոգեբանական ուղիները

Փետրվարի 22-ին բազմաթիվ երկրներում նշվում է որպես հանցագործությունից տուժածների պաշտպանության միջազգային օր: Պարզվում է` հանցագործության զոհ դարձած անձանց միշտ չէ, որ բավարարում է  վնաս հասցրած մարդուն պատժելն ու սոցիալական արդարության...

Հոգեկան առողջություն
ՀՈԳԵԲԱՆ ՀՐԱՉՅԱ ԱՄԻՐՅԱՆ. Հի­վան­դի հան­դեպ սր­տա­ցա­վու­թյունն ու հո­գա­տա­րու­թյու­նը կձ­ևա­վո­րի հի­վանդ-բ­ժիշկ լա­վա­գույն փոխ­հա­րա­բե­րու­թյուն­ներ
ՀՈԳԵԲԱՆ ՀՐԱՉՅԱ ԱՄԻՐՅԱՆ. Հի­վան­դի հան­դեպ սր­տա­ցա­վու­թյունն ու հո­գա­տա­րու­թյու­նը կձ­ևա­վո­րի հի­վանդ-բ­ժիշկ լա­վա­գույն փոխ­հա­րա­բե­րու­թյուն­ներ

­–   Պա­րոն Ամի­րյան, որ­պես հո­գե­բան, ի՞նչ  եք կար­ծում` ի՞նչ հո­գե­վի­ճա­կով ու ակն­կա­լի­քով է հի­վան­դը մտ­նում բժշ­կի սե­նյակ:


­–  Հի­վան­դի ակն­կա­լի­քը ստան­դարտ է. բժիշ­կը լի­նի իրա­վա­սու, փոր­ձա­ռու մաս­նա­գետ, զգա­յուն, հո­գա­տար և ու­շա­դիր` իր ան­ձի...

Հոգեկան առողջություն
ԷԼԵՈՆՈՐԱ ՄԱՆԱՆԴՅԱՆ, ՎՐԵԺ ՇԱՀՐԱՄԱՆՅԱՆ. մի′ վախեցեք անկեղծ զգացմունքներից. մասնագետները՝ գրկախառնության մասին
ԷԼԵՈՆՈՐԱ ՄԱՆԱՆԴՅԱՆ, ՎՐԵԺ ՇԱՀՐԱՄԱՆՅԱՆ. մի′ վախեցեք անկեղծ զգացմունքներից. մասնագետները՝ գրկախառնության մասին

Հունարի 21-ը Գրկախառնության միջազգային օրն է: Տոնը սկիզբ է առել ԱՄՆ-ում` 1986թ., հետո տարածում գտել ամբողջ աշխարհում:  Այդ օրը կարելի է գրկել ցանկացած մարդու` նույնիսկ անծանոթի, նպատակ ունենալով փոխանցել դիմացինին դրական հույզեր ու ջերմություն...

Բժշկի ընդունարանում Բժիշկներ
ՄԻՀՐԴԱՏ ՄԱԴԱԹՅԱՆ. «Շնորհակալություն»-ն ու «ներողություն»-ը պետք է լինեն մեր բառապաշարում յուրաքանչյուր երկրորդ բառը
ՄԻՀՐԴԱՏ ՄԱԴԱԹՅԱՆ. «Շնորհակալություն»-ն ու «ներողություն»-ը պետք է լինեն մեր բառապաշարում յուրաքանչյուր երկրորդ բառը

Ժպտացե´ք, եղե´ք շնորհակալ, հանդուրժող, հաճախ համբուրվեք ու գրկախառնվեք. նման կոչերը վաղուց արդեն դարձել են նաև տոնելու առիթներ:  Ողջ աշխարհում, այդ թվում՝  Հայաստանում, տարածում գտած տարատեսակ «պոզիտիվ» նեոտոների ու դրանց հոգեբանական...

Բժիշկներ
Հարցազրույց՝ նվիրված Բռնությունից և դաժանությունից սեքս-աշխատակիցների պաշտպանության միջազգային օրվան (17-ը դեկտեմբերի)
Հարցազրույց՝ նվիրված Բռնությունից և դաժանությունից սեքս-աշխատակիցների պաշտպանության միջազգային օրվան (17-ը դեկտեմբերի)

Բռնությունից և դաժանությունից սեքս-աշխատակիցների պաշտպանության միջազգային օրը (International Day to End Violence Against Sex Workers) ավանդույթ է ձևավորվել 7 ստացել «Կարմիր անձրևանոցների քայլերթ» (March of the Red Umbrellas)...

Հոկտեմբերի 10-ը` Հոգեկան առողջության օր։ Հարցազրույց Խաչատուր Գասպարյանի հետ
Հոկտեմբերի 10-ը` Հոգեկան առողջության օր։ Հարցազրույց Խաչատուր Գասպարյանի հետ

Հոկտեմբերի 10-ը Հոգեկան առողջության համաշխարհային օրն է: Ամեն տարի այս օրը շահագրգիռ  կառույցները տարածում են հոգեկան առողջության հարցերին վերաբերող նյյութեր, դիմում տարբեր երկրների ղեկավարություններին` խնդրելով օգնություն, ոլորտի զարգացման...

Հոգեկան առողջություն ԼՈՒՐԵՐ: Իրադարձություններ Հայաստանում Բժիշկներ

Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ