Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

ԼՈՒՐԵՐ: Գիտաբժշկական լրահոս

Ցողունային բջիջներն` ընդդեմ Պարկինսոնի հիվանդության. biostem.am

Ցողունային բջիջներն` ընդդեմ Պարկինսոնի հիվանդության. biostem.am

Արհեստական ցողունային բջիջներից ստացված նեյրոնները նվազեցնում են Պարկինսոնի հիվանդության ախտանիշները:

Սաղմնային ցողունային բջիջներից ստացված նեյրոններ; դեղին գույնով ներկված են դոպամին սինթեզող նյարդային բջիջները

Շարժողական նեյրոնների նախաբջիջներ (կանաչով ներկված:.

 

(Ֆոտո: California Institute for Regenerative Medicine / Flickr.com.) (Ֆոտո: California Institute for Regenerative Medicine / Flickr.com.)

Ամեն անգամ, երբ մենք խոսում ենք ցողունային բջիջների մասին, անպայման հիշում ենք նրանց բժշկական հեռանկարների մասին: Ինչպես հայտնի է, ցողունային բջիջները կարող են վերածվել ցանկացած այլ տեսակի բջջի, և նրանց օգնությամբ հնարավոր կլինի լրացնել վնասվածքների, հիվանդությունների ժամանակ առաջացող բջջային կորուստները:

Հայտնի նեյրոդեգեներատիվ հիվանդությունները (Ալցհեյմերի, Պարկինսոնի հիվանդություն և այլն ) կապված են ուղեղում նեյրոնների մասսայական ոչնչացման հետ: Քանի որ ցողունային բջիջները կարելի է վերածել ամեն տեսակ բջջի, հետևաբար նաև նեյրոնի: Հնարավո՞ր է արդյոք բջիջ-ցողունային եղանակով ուղեղում ոչնչացած բջիջները փոխարինել նյարդային բջիջներով:

Այստեղ շատ կարևոր պահ կա, չէ որ բավարար չէ նոր նեյրոնը պարզապես ուղեղ մտցնել, այն պետք է այլ նյարդային բջիջների հետ կապ ստեղծի, ներառվի նեյրոնային շղթաների մեջ, որոնք արտադրում են այս կամ այն ինֆորմացիան: Արդյո՞ք կարող է փոխպատվաստված նեյրոնն այդ ամենը հաղթահարի:  Իրականում կարող է. մի տարի առաջ մենք գրեցինք մի փորձարկման մասին, որի ընթացքում ցողունային բջիջներից ստացված նեյրոնները փոխպատվաստվել էին մկների ուղեղ,  տեսողական կեղևում փոխպատվաստված բջիջները ճիշտ կապի մեջ էին մտել ՛՛տեղական՛՛ բջիջների հետ, այնպես , որ մկների մոտ տեսողությունը նույնիսկ բարելավել է:

Կիոտո Համալսարանի հետազոտողները նմանատիպ փորձ են կատարել կապիկների վրա, սակայն այս դեպքում խոսքը այնպիսի նեյրոնների փոխպատվաստման մասին է, որոնք առաջին հերթին ոչնչանում են Պարկինսոնի համախտանիշի ժամանակ:

Դրա համար օգտագործեցին արհեստական ցողունային բջիջներ, որոնք ստացվել էին մարմնի հասուն մասնագիտացված բջիջներից . յոթ մարդուց (երեքը Պարկինսոնով հիվանդ և չորսը առողջ մարդկանցից) վերցրեցին արյան և մաշկի նմուշներ, ապա հատուկ սպիտակուցային կոկտեյլի միջոցով մաշկային և արյունային բջիջները վերածրագրավորեցին այնպես , որ նրանք կորցրեցին իրենց մասնագիտացումը, մոռացան իրենց ֆունկցիան և այսպես կոչված մանկություն վերադարձան:

Այս կերպ ստացված պլյուրիպոտենտ ցողունային բջիջները, ինչպես և իսկական սաղմնային ցողունային բջիջները , կարող են բաժանվել չափազանց երկար, այնպես որ դրանք կարելի էր աճեցնել  անհրաժեշտ քանակությամբ, ապա այլ սպիտակուց-կարգավորիչների օգնությամբ ուղարկել նեյրոնային զարգացման:

Պետք է ոչ թե ցանկացած նեյրոններ լինեն, այլ այնպիսիները, որոնք սինթեզում են դոպամին և աշխատում են ուղեղի շարժողական կենտրոններում ( ինչպես հայտնի է, Պարկինսոնի հիվանդությունն առաջին հերթին ազդում  է շարժումների կոորդինացիայի վրա ):

Մասնագիտացման ժամանակ բջիջները մի քանի փուլ են անցնում: Հետազոտողները սպասում էին մինչև ցողունային բջիջները որոշակի ժամանակում վերածվում էին նյարդային բջիջների, որից հետո դրանք փոխպատվաստում էին լայնաքիթ կապիկների ուղեղ, որտեղ բջիջները վերջնականապես վերածվում էին շարժողական կեղևի հասուն նեյրոնների:

Մինչև բջջային փոխպատվաստումը կապիկներին ներմուծվում էր հատուկ նեյրոտոքսին , որը ոչնչացնում էր ուղեղում շարժողական նեյրոնները, և կապիկների մոտ սկսվում էին Պարկինսոնի հիվանդությանը բնորոշ ախտանիշներ: Սակայն նրանց ուղեղում նոր բջիջների առաջացումից հետո վիճակը  40–50%-ով բարելավեց. այսպես, վերջույթների բնորոշ դողի ուժգնությունը նվազեց, կենդանիների շարժումները դարձան ավելի բնական:

Բուժական էֆեկտը երկարատև էր. այն առնվազն մեկ տարի էր տևում: Այսինքն փոխպատվաստված բջիջները ոչ միայն հաջողությամբ հասունանում էին մինչև դոպամինային նեյրոններ, այլ նաև ընդգրկվում էին նյարդային շղթաների աշխատանքի մեջ, թեև այս նեյրոնները բնական բջիջների համեմատ սինթեզում էին կիսով չափ քիչ դոպամին,- գրում են հետազոտողները  Nature-ի հոդվածում: (Հնարավոր է. եթե բջիջներն ավելի շատ դոպամին արտադրեին, բուժական էֆեկտն ավելի ուժեղ լիներ):

Հիշեցնենք նաև, որ փորձարկման համար բջջային հումք վերցրվել էր նաև Պարկինսոնի համախտանիշով  մարդկանցից, այնուամենայնիվ այդ բջիջների հետ որևէ խնդիր չէր առաջացել: Նույնիսկ եթե հիվանդության պատճառներն այդ մարդկանց մոտ գենետիկ-ժառանգական էին, իսկ դա նշանակում էր, որ օրգանիզմի բոլոր բջիջների մոտ առկա էին համապատասխան արատավոր գեներ, միևնույնն է դրանք ոչ մի կերպ չէին արտահայտվում ոչ ցողունային բջիջների առաջացումից հետո, ոչ նեյրոնների առաջացումից հետո, ոչ էլ կապիկների ուղեղ դրանք պատվաստելուց հետո:

Այնուամենայնիվ, եթե խոսենք ապագա կլինիկական հեռանկարներից, ապա ցանկալի է հիվանդ մարդուն պատվաստել առողջ դոնորից վերցված բջիջներ: Եվ այստեղ ծագում են խնդիրներ՝  կապված իմունիտետի հետ, որը պետք է գրոհի օտար բջիջները:

Սակայն այստեղ կարելի է կիրառել մի քանի հնարքներ, որոնք նկարագրվել են  Nature Communications-ի զուգահեռ հոդվածում: Իմունային բջիջները սեփական բջիջներն օտարներից տարբերում են բջջաթաղանթի հատուկ մոլեկուլներով, այդպիսով, դոնոր ընտրելիս պետք է փորձել գտնել այնպիսին, որի թաղանթային մոլեկուլները նման լինեն հիվանդի բջիջների թաղանթային մոլեկուլներին:

Ինչպես ցույց տվեցին նույն կապիկների վրա իրականացված փորձերը, դա իսկապես հնարավորություն է տալիս քնեցնել իմունիտետի զգոնությունը:. Թեև այստեղ մեծաքանակ հետազոտություններ են անհրաժեշտ եղանակի անվտանգությունն ու հուսալիությունն ապացուցելու համար, կարևոր է նշել, որ բջիջ-ցողունային մոտեցումը սկզբունքորեն կարող է օգնել նյարդային համակարգի կոնկրետ հիվանդությունների դեպքում:

Սկզբնաղբյուր. biostem.am
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Մարդ-սարդ
Մարդ-սարդ

Իսկ եթե այդ կերպ, ասենք ենոտի ձվաբջջի մեջ ներդրվի մարդկային բջջի կորի՞զ: Կստացվի՞, արդյոք, մարդ-ենոտ: Տեսականորեն այդպիսի էակը՝ խիմերան, կլինի երկու տեսակների հիբրիդ: Չին գիտնականներն արդեն այդ տեսությունից քայլ են արել դեպի պրակտիկա...

Աուտիզմի բուժումը ցողունային բջիջներով. biostem.am
Աուտիզմի բուժումը ցողունային բջիջներով. biostem.am

Աուտիզմի բուժումը ցողունային բջիջներով չափազանց հրատապ է և դեռևս համարվում է փորձարարական: Այս նյութի նպատակն է՝ աուտիզմի ժամանակ պորտալարային արյան  ցողունային բջիջների օգտագործմամբ, բջջային թերապիայի առանձնահատկությունների...

Պորտալարային արյունը` հեմոպոետիկ և մեզենխիմալ ցողունային բջիջների պահեստարան. biostem.am
Պորտալարային արյունը` հեմոպոետիկ և մեզենխիմալ ցողունային բջիջների պահեստարան. biostem.am

Պորտալարային արյունը պարունակում է ցողունային բջիջների երկու հիմնական տեսակ՝ հեմոպոետիկ (ГСК)  և մեզենխիմալ (МСК) բջիջներ:

Մեզենխիմալ բջիջներն ընդունակ են վերականգնել ցանկացած օրգան: Այն, ինչ կարող է կյանքի ընթացքում...

«Ջերմոցներ» բջիջների համար. biostem.am
«Ջերմոցներ» բջիջների համար. biostem.am

Էմբրիոնալ ցողունային բջիջներն (ԷՑԲ) աճեցվում են հատուկ պայմաններում: Խնդիրն այն է, որ պետք է նրանց թույլ չտալ ինքնուրույն մասնագիտանալ, այլ սկսել այդ մասնագիտացումը անհրաժեշտ ուղղությամբ` տարբեր նյութեր ավելացնելով...

Ցողունային և սեռական բջիջներ. biostem.am
Ցողունային և սեռական բջիջներ. biostem.am

Բոլորի ուշադրությունը սևեռված է այն ցողունային բջիջների վրա, որոնք, առանց որևէ խնդրի, կիսվում են օրգանիզմից դուրս մինչև 300 անգամ (2 տարուց ավելի) և ընդունակ են դառնալ ցանկացած տեսակի բջիջ, նույնիսկ նեյրոն...

Ինքն իրեն` էմբրիոն. biostem.am
Ինքն իրեն` էմբրիոն. biostem.am

Ներկայում էմբրիոնալ բջիջներից աճեցնում են հյուսվածքներ, հեռանկարում` նաև օրգաններ կաճեցվեն: Ցանկացած դեպքում, համատեղելիության խնդիրը դեռևս մնում է չլուծված: Իմուն համակարգը հարձակվում է օտար բջիջների վրա, արդյունքում բերելով դրանց...

Արյան խնդիրները. biostem.am
Արյան խնդիրները. biostem.am

Հասուն արյունաստեղծ ցողունային բջիջները վաղուց արդեն հաջողությամբ օգտագործվում են արյան հիվանդությունների բուժման համար՝ լեյկեմիա, անեմիա, լիմֆոմա: Այս բջիջներն ունակ են դառնալ արյան ցանկացած բջիջ, օրինակ, լեյկոցիտ կամ էրիթրոցիտ...

ԼՈՒՐԵՐ: Արյունաբանություն
Նյարդային բջիջների վերականգնումը. biostem.am
Նյարդային բջիջների վերականգնումը. biostem.am

Բոլորին հայտնի է այն արտահայտությունը, որ նյարդային բջիջները չեն վերականգնվում: Բայց դրան հակառակ, գիտնականները գլխուղեղում գտել են ցողունային բջիջներ, որոնք համապատասխան պայմաններում դառնում են նոր նեյրոններ: Եվ ո՛չ միայն նեյրոններ...

ԼՈՒՐԵՐ: Նյարդային համակարգ
Ցողունային բջիջները գոտկային ցավերի դեմ` գաղտնի զենք. biostem.am
Ցողունային բջիջները գոտկային ցավերի դեմ` գաղտնի զենք. biostem.am

Ցողունային բջիջների ընդամենը մեկ ներարկումն ընդունակ է գոտկային ցավից ձերբազատել երեք տարի: Բուժման տվյալ մեթոդն արմատապես կփոխի միջողային սկավառակներն ախտահարող օստեոխոնդրոզով տառապող հիվանդների կյանքը...

ԼՈՒՐԵՐ: Ցավ
Կլինիկական հետազոտություններ. բուժում` պորտալարի ցողունային բջիջների շնորհիվ. biostem.am
Կլինիկական հետազոտություններ. բուժում` պորտալարի ցողունային բջիջների շնորհիվ. biostem.am

ՏՐԱՆՍՊԼԱՆՏԱՑԻԱ ՔԱՂՑԿԵՂԱՅԻՆ ՈՒՌՈՒՑՔՆԵՐԻ ԺԱՄԱՆԱԿ


Կրծքագեղձի քաղցկեղ, Յուինգի սարկոմա, երիկամա-բջջային կարցինոմա...

Ցողունային բջիջների կիրառումն օր-օրի դառնում է առավել ակտուալ. biostem.am
Ցողունային բջիջների կիրառումն օր-օրի դառնում է առավել ակտուալ. biostem.am

Ցողունային բջիջը ոչ հասուն (չտարբերակված) բջիջն է, որից կարող են զարգանալ բազմաբջիջ օրգանիզմի տարատեսակ բջիջներ: Ցողունային բջիջներն ընդունակ են ինքնավերականգնման՝ կիսվելու առանց տարբերակման և առանց ֆենոտիպի փոփոխման...

Գիտնականներ. պլացենտար ցողունային բջիջներն ընդունակ են վերականգնել սիրտը կաթվածից հետո. biostem.am
Գիտնականներ. պլացենտար ցողունային բջիջներն ընդունակ են վերականգնել սիրտը կաթվածից հետո. biostem.am

Ամերիկացի գիտնականները փորձեր են անցկացրել մկների վրա և պարզել, որ պլացենտար ցողունային բջիջներն ընդունակ են վերականգնել սիրտը վնասվածքից հետո: Նրանց հետազոտությունները կատարվել են վերջերս` սրտի կաթված տարած կրծողների մոտ...

ԼՈՒՐԵՐ: Սիրտ-անոթային համակարգ
Միկրոֆիզիոլոգներն առաջին անգամ մարդու ցողունային բջիջները վերածել են ինսուլին-արտադրողների. biostem.am
Միկրոֆիզիոլոգներն առաջին անգամ մարդու ցողունային բջիջները վերածել են ինսուլին-արտադրողների. biostem.am

Սան-Ֆրանցիսկոյի Կալիֆորնիական համալսարանի միկրոֆիզիոլոգները առաջին անգամ կարողացան ցողունային բջիջները վերածել ֆունկցիոնալի՝ ինսուլին արտադրող բետա-բջիջների: Այդ մասին գրում է...

Ի՞նչ են իրենցից ներկայացնում պորտալարի ցողունային բջիջները. biostem.am
Ի՞նչ են իրենցից ներկայացնում պորտալարի ցողունային բջիջները. biostem.am

Ցողունային բջիջներն օրգանիզմի համար շինանյութ են: Նրանք ստեղծում են ուղիղ կապ ծնվելիս երեխայի ամուր առողջության և նրա ամուր առողջության միջև` հետագայում: Եթե երեխայի մոտ կյանքի ընթացքում առաջանում են առողջական խնդիրներ, ցողունային բջիջները կարող են...

Ցողունային բջիջներից աճեցրել են ցանցենու նեյրոններ. biostem.am
Ցողունային բջիջներից աճեցրել են ցանցենու նեյրոններ. biostem.am

Ջոնս Հոպկինսի Համալսարանի Բժշկական դպրոցի (Johns Hopkins University School of Medicine) գիտնականների խումբն առաջարկել է մարդու ցողունային բջիջներից ցանցենու նեյրոններ աճեցնելու մեթոդ: Ցանցենու նեյրոններն անհրաժեշտ են տեսողական գրգիռները գլխուղեղ...

ԼՈՒՐԵՐ: Ակնաբանություն

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ